وال پست
ضوابط اجرای والپست هبلکس در نشریه 326 – راهنمای جامع، فنی و گام به گام برای مجریان حرفهای
در سالهای اخیر، والپست هبلکس یا بتن سبک اتوکلاو شده (AAC) به دلیل سرعت نصب بسیار بالا، کاهش قابل توجه بار مرده سازه، عایق حرارتی و صوتی عالی و وزن سبک، به گزینه اصلی و اول مجریان برای اجرای دیوارهای داخلی طبقات میانی و فوقانی ساختمانها تبدیل شده است.متأسفانه تجربه اجرایی نشان میدهد که بسیاری از پیمانکاران و مجریان بدون مطالعه دقیق ضوابط، والپست هبلکس را اجرا میکنند که پس از مدت کوتاهی دچار ترکهای انقباضی و حرارتی میشود، در زمان زلزله از جای خود کنده شده یا باعث نفوذ صدا، آب و کاهش عملکرد عایقبندی میگردد.ضوابط اجرای والپست هبلکس در نشریه 326 سازمان برنامه و بودجه کشور با عنوان «دستورالعمل طراحی و اجرای دیوارهای غیرسازهای بتن سبک اتوکلاو شده» (آخرین ویرایش خرداد ۱۳۹۹) تنها مرجع رسمی و جامع برای اجرای صحیح والپست هبلکس است. این نشریه جزئیات کامل اتصالات، بستها، فاصله مجاز بازشوها، نحوه شیارزنی، آرماتورگذاری، مشبندی و درز انقطاع را به طور دقیق مشخص کرده است.
مبانی الزامات نشریه 326 برای والپست هبلکس
طبق نشریه ۳۲۶، والپست هبلکس صرفاً به عنوان دیوار غیرسازنده در نظر گرفته میشود. یعنی این دیوار هیچ بار قائم (وزن دال، تیر و طبقات بالایی) را تحمل نمیکند و نیروی زلزله را هم به صورت مستقیم به سازه منتقل نمینماید. با این حال، باید به اسکلت ساختمان به نحوی متصل شود که در هنگام وقوع زلزله از قاب خارج نشود، تغییرشکلهای بینطبقهای (drift) را بدون ترکخوردگی شدید تحمل کند و از تمرکز تنش در اطراف بازشوها جلوگیری شود.
مجریانی که دقیقاً مطابق این نشریه عمل میکنند، نتایج بسیار مطلوبی مشاهده میکنند: تقریباً حذف کامل ترکهای انقباضی و حرارتی در سطح دیوار، کاهش تا ۸۰ درصدی نفوذ صدا از محل بستها و مجراها، افزایش عمر مفید دیوار به بیش از ۳۰ سال و دریافت آسان گواهی پایان کار از نظام مهندسی بدون ایراد و ابهام.
تفاوت دیوار غیرسازنده با باربر و جایگاه والپست طبق نشریه 326، والپست هبلکس فقط به عنوان دیوار غیرسازنده و جدا از قاب طبقهبندی میشود. این یعنی دیوار تحمل بار قائم (وزن دال، تیر و طبقات بالا) را ندارد و نیروی زلزله را به سازه منتقل نمیکند. اما در عین حال باید به گونهای به اسکلت متصل شود که:
- در هنگام زلزله از قاب خارج نشود.
- تغییرشکلهای بین طبقاتی (drift) را بدون ترک خوردگی شدید دنبال کند.
- تمرکز تنش در گوشه بازشوها ایجاد نشود.
- حذف ترکهای انقباضی و حرارتی در سطح دیوار.
- کاهش ۸۰ درصدی نفوذ صدا از مجراها و بستها.
- افزایش عمر مفید دیوار به بیش از ۳۰ سال.
- دریافت گواهی پایان کار بدون مشکل از نظام مهندسی.
ضوابط اجرای والپست هبلکس، ابعادی، بلوک چینی و ملات استاندارد
برای والپست هبلکس، ضخامت و ارتفاع مجاز دیوار بسیار مهم است. حداقل ضخامت برای دیوارهای داخلی غیرحمال ۱۰ سانتیمتر و برای دیوارهای خارجی، نمای ساختمان و راهروهای عمومی ۱۵ سانتیمتر توصیه شده است. حداکثر ارتفاع خالص بدون تکیهگاه افقی میانی برای دیوار ۱۰ سانتیمتری ۳ متر و برای دیوار ۱۵ سانتیمتری ۴ متر است. اگر ارتفاع دیوار از این مقادیر بیشتر شود، باید از میلگردهای قائم در شیارها یا شناژ مخفی استفاده کرد تا پایداری دیوار حفظ شود.
نشریه ۳۲۶ استفاده از ملات تیپ ۳ مطابق استاندارد ۷۷۸۱ را الزامی کرده است. این ملات باید ضخامت درز ۳ تا ۵ میلیمتر داشته باشد (ضخامت بیشتر باعث سستی و کاهش چسبندگی دیوار میشود)، مقاومت فشاری ۲۸ روزه حداقل ۵ مگاپاسکال داشته باشد و چسبندگی بالایی داشته باشد. ملات را باید با ماله دندانهدار ۳ میلیمتری روی ردیف قبلی کشید و بلوک را بدون کوبش شدید و لرزش روی آن قرار داد. درزهای قائم نیز باید به طور کامل پر شوند تا خلل و فرج باقی نماند.
نصفرگ چیدن (دوراه یا قاشقی) نیز یک الزام اجرایی است. در این روش، درز قائم هر ردیف باید حداقل ۵ سانتیمتر نسبت به درز ردیف پایینتر جابجا شود. این کار از ایجاد خط شکست مستقیم در دیوار جلوگیری کرده و مقاومت خمشی و کلی دیوار را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
جزییات کامل اتصالات (بستها و مهارها) در ضوابط اجرای والپست هبلکس در نشریه 326
بستهای جانبی (اتصال به ستون یا دیوار برشی): نشریه ۳۲۶ به شدت با بستهای صلب جوشی (نبشی لقمهای ساده) مخالف است، زیرا این بستها دیوار را کاملاً مقید کرده و باعث ایجاد ترکهای مورب میشوند. بست مجاز، بست انعطافپذیر فلزی به شکل L یا Z با ضخامت حداقل ۳ میلیمتر و پوشش گالوانیزه گرم یا استیل ضدزنگ است. فاصله قائم بستها حداکثر ۶۰ سانتیمتر (حداقل ۳ ردیف به ازای هر ۲ متر ارتفاع) و فاصله افقی از لبه دیوار حداکثر ۲۰ سانتیمتر باید باشد. یک بال بست با رولپلاک و پیچ انبساط M8 به ستون بتنی یا با پیچ خودکار به ستون فولادی متصل میشود و بال دیگر حداقل ۵ سانتیمتر داخل درز ملات افقی قرار گرفته و با ملات پوشانده میشود.
اتصال بالای دیوار (درز انقطاع): یکی از رایجترین اشتباهات، چسباندن مستقیم بلوک بالایی به تیر یا دال با گچ یا سیمان است. نشریه ۳۲۶ تأکید دارد که بین ردیف بالای بلوکها و سقف باید یک درز خالی ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر (گپ دیلاتاسیون) ایجاد شود. این درز باید با درزگیر انعطافپذیر پایه پلییورتان یا سیلیکون مخصوص ساختمان (رنگپذیر) پر شود. استفاده از ملات سخت، گچ، سیمان یا فوم سخت کاملاً ممنوع است. برای مهار موقت در زمان اجرا میتوان از بست عمودی با فاصله حداکثر ۱.۵ متر استفاده کرد.
اتصال پای دیوار: ابتدا لایه عایق رطوبتی (قیرگونی یا ایزوگام) روی کف اجرا شود، سپس ردیف اول والپست روی ملات با ضخامت ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر قرار گیرد. در صورت نیاز به اتصال مکانیکی بیشتر، از بست کف با فاصله حداکثر ۱۰۰ سانتیمتر استفاده شود.
مشبندی و آرماتورگذاری در اجرای
مش افقی: در دیوارهایی با طول بیش از ۶ متر، دیوارهای زیرزمین، دیوارهای در معرض باد شدید یا دارای بازشوهای عریض بیش از ۲ متر، استفاده از مش افقی الزامی است. دو میلگرد ۸ میلیمتری با فاصله ۵ سانتیمتر از یکدیگر در درز ملات افقی قرار میگیرند و فاصله ردیفهای مش حداکثر ۵۰ سانتیمتر (هر دو رج بلوک) است.
میلگرد قائم در شیار: برای دیوارهای با ارتفاع بیش از ۳.۵ متر و در طرفین بازشوها، شیارهایی به ابعاد ۳۰×۳۰ میلیمتر با دستگاه کورکن مخصوص AAC ایجاد کنید (استفاده از سنگ فرز ممنوع است). پس از پاکسازی کامل گرد و غبار، میلگرد ۱۰ یا ۱۲ میلیمتری با چسب اپوکسی دوجزئی یا ملات غلیظ داخل شیار قرار داده میشود.
ضوابط بازشوها و لبهها: در چهار گوشه بازشوها باید بلوک یکپارچه قرار گیرد و هیچ درز ملاتی در خود گوشه وجود نداشته باشد. بالای بازشوها نیز باید از تیرچه پیشساخته والپست یا لنگه بتنی با طول اتکای حداقل ۲۵ سانتیمتر در دو طرف استفاده شود. حداقل فاصله بازشو از انتهای دیوار ۳۰ سانتیمتر و فاصله بین دو بازشو مجاور ۴۰ سانتیمتر است. برای بازشوهای wider از ۱۸۰ سانتیمتر، تقویت با میلگردهای قائم و افقی الزامی است.
کنترل کیفیت و بازرسی پروژه ای
اجرای ضوابط اجرای والپست هبلکس در نشریه 326 بدون سیستم کنترل کیفیت ممکن نیست. یک ناظر حرفهای باید موارد زیر را چک کند:
شاغول بودن دیوار: حداکثر انحراف ۵ میلیمتر در ارتفاع ۳ متری.
شرایط ویژه اقلیمی و تأثیر آن بر ضوابط اجرای والپست هبلکس
سخن پایانی
امروزه دیگر هیچ بهانهای برای اجرای سنتی و غیراستاندارد والپست هبلکس وجود ندارد. ضوابط اجرای والپست هبلکس در نشریه 326 یک نقشه راه کامل، از صفر تا صد است که هم جان انسانها را در زلزله حفظ میکند و هم سرمایه اقتصادی پروژه را. هرچه در جزئیات بستها، مشها، درز انقطاع و شیارزنی دقیقتر عمل کنید، دیوار شما به یک مانع مطمئن در برابر آتش، صدا، سرما و گرما تبدیل میشود. همچنین همیشه آخرین ویرایش نشریه 326 را از سایت سازمان برنامه و بودجه دریافت کنید، زیرا بعضی جزئیات هر ۳ سال یکبار تغییر میکند. به خاطر داشته باشید: کوتاهی در یک بست، یعنی به خطر انداختن کل سازه.
خشت سبز بهترین برندهای ساختمانی را با تضمین اصالت کالا و تطابق با نشریه 326 تأمین میکند.
همین الان با خط اختصاصی مشاورین خشت سبز تماس بگیرید و پروژه خود را ایمن و حرفهای پیش ببرید.(مشاوره مصالح، محاسبه مقادیر، ارسال به سراسر کشور)
سوالات متداول
والپست هبلکس دیوار غیرسازنده ساختهشده از بلوک AAC است که فقط بار خود را تحمل میکند. اجرای طبق نشریه ۳۲۶ تضمین میکند دیوار در زلزله کنده نشود، ترک نخورد و عایق صدا و حرارت خود را حفظ کند.
خیر. نشریه ۳۲۶ صراحتاً با بستهای صلب مخالف است زیرا باعث تمرکز تنش و ایجاد ترک مورب در دیوار میشوند. فقط بست انعطافپذیر L یا Z مجاز است.
فاصله قائم حداکثر ۶۰ سانتیمتر (حداقل ۳ ردیف در هر ۲ متر ارتفاع) و فاصله از لبه دیوار حداکثر ۲۰ سانتیمتر.
بله. باید ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر فاصله خالی ایجاد شود و با درزگیر انعطافپذیر (پلییورتان یا سیلیکون) پر شود. چسباندن مستقیم با سیمان یا گچ کاملاً ممنوع است.
الزامی است. این روش مقاومت خمشی دیوار را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و از شکست مستقیم جلوگیری میکند.
برای ضخامت ۱۰ سانتیمتر حداکثر ۳ متر و برای ۱۵ سانتیمتر حداکثر ۴ متر. در ارتفاع بیشتر باید میلگرد قائم اضافه شود.
برای بازشوهای بیش از ۱۸۰ سانتیمتر عرض، میلگرد قائم φ۱۲ در طرفین و میلگرد افقی در بالای لنگه الزامی است. فاصله بازشو از انتهای دیوار حداقل ۳۰ سانتیمتر و فاصله بین دو بازشو حداقل ۴۰ سانتیمتر است.
خیر. برخلاف بلوک سیمانی، در مناطق گرم و خشک بلوک هبلکس را مرطوب نکنید زیرا آب جذب کرده و باعث جمعشدگی ملات میشود.
ملات تیپ ۳ با ضخامت درز ۳ تا ۵ میلیمتر، مقاومت فشاری حداقل ۵ مگاپاسکال و استفاده با ماله دندانهدار.
هزینه اولیه حدود ۱۵-۲۵ درصد بیشتر است، اما با حذف تعمیرات ترک، نفوذ صدا و مشکلات پایان کار، در بلندمدت به صرفهتر خواهد بود.