مقررات ملی ساختمان:

مبحث اول

تعاریف:

این مبحث به تعریف کلیات و اصول اولیه ساخت و ساز در ساختمان‌ها می‌پردازد و هدف اصلی آن ایجاد یک چارچوب منظم و استاندارد برای طراحی، اجرا و نظارت بر ساختمان‌هاست.

دانلود مطالعه
مقررات ملی مبحث1

مبحث اول: تعاریف.

فهرست:

این مبحث به تعریف کلیات و اصول اولیه ساخت و ساز در ساختمان‌ها می‌پردازد و هدف اصلی آن ایجاد یک چارچوب منظم و استاندارد برای طراحی، اجرا و نظارت بر ساختمان‌هاست.

  • تعاریف و اصطلاحات:
    شرح دقیق مفاهیمی مثل ساختمان، مالک، مهندس ناظر، کارفرما، طراحی، اجرا و غیره.
  • دامنه کاربرد:
    مقررات مبحث اول شامل کلیه ساختمان‌های مسکونی، تجاری، صنعتی و عمومی است، مگر موارد خاص که در سایر مباحث به صورت جداگانه آمده باشد.
  • مراحل اجرای ساختمان:
    • طراحی ساختمان
    • اخذ مجوزهای لازم
    • اجرای عملیات ساختمانی طبق نقشه‌ها و دستورالعمل‌ها
    • نظارت و کنترل کیفیت
    • تحویل و بهره‌برداری
  • الزام به رعایت مقررات:
    تمام افرادی که در فرآیند ساخت ساختمان نقش دارند باید مقررات ملی ساختمان را رعایت کنند.
  • مسئولیت‌ها:
    مالک، مهندس ناظر، طراح و مجری هر کدام مسئولیت‌های قانونی و فنی مشخصی دارند تا ایمنی و کیفیت ساختمان تضمین شود.
  • تعهدات ایمنی و کیفیت:
    رعایت اصول ایمنی در مراحل مختلف ساخت، از جمله رعایت ضوابط مقاومت مصالح، استانداردهای فنی و ایمنی.

کلیات ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻘﺮرات ملیﺳﺎﺧﺘﻤﺎن

مبحث اول تعاریف

برای آشنایی اولیه مهندسان و بهره‌برداران با اصطلاحات، موضوعات و دامنه کاربرد مقررات ملی ساختمان تدوین شده است. این مبحث به‌عنوان مرجع کلی تعاریف در تمام مباحث به کار می‌رود.

مبحث دوم نظامات اداری

چارچوب و مقررات مربوط به انجام خدمات مهندسی (طراحی، اجرا و نظارت) توسط افراد و دفاتر مهندسی را مشخص می‌کند.
همچنین نقش سازمان‌های نظام مهندسی، شهرداری و مراجع ذی‌ربط در نظارت و کنترل کیفیت و صلاحیت‌ها را تعریف می‌کند.

ﻣﺒﺤﺚ ﺳﻮم ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن درﻣﻘﺎﺑﻞﺣﺮﯾﻖ

اجرای تأسیسات برقی و مکانیکی، استفاده از مصالح سوختنی، شبکه‌های انرژی و تجهیزات مختلف موجب افزایش خطر آتش‌سوزی در ساختمان‌ها می‌گردد. لذا، حفاظت ساختمان‌ها در برابر حریق از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و الزامی است.

مقررات ملی ساختمان به منظور حفظ جان و مال افراد، رعایت اصول صحیح طراحی و اجرای ساختمان‌ها را ضروری می‌داند که شامل موارد زیر است:

  • پیش‌بینی مسیرهای ایمن خروج جهت تخلیه سریع و امن افراد
  • تأمین تمهیدات لازم برای جلوگیری از وقوع آتش‌سوزی
  • نصب سیستم‌های اعلام، هشدار و اطفای حریق
  • ممانعت از گسترش آتش و دود بین فضاهای داخلی و ساختمان‌های مجاور
  • فراهم نمودن دسترسی مناسب برای نیروهای آتش‌نشانی و تجهیزات مورد نیاز

طراحی ساختمان‌ها باید به گونه‌ای انجام شود که افراد در صورت وقوع حریق بتوانند بدون اضطراب و با سرعت کافی از ساختمان خارج شوند و همچنین از انتقال سریع آتش به سایر بخش‌ها جلوگیری به عمل آید.

ﻣﺒﺤﺚ چهارم اﻟﺰاﻣﺎت ﻋﻤﻮمی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن

مقررات ملی ساختمان، نحوه شکل‌گیری و استقرار ساختمان‌ها در زمین و فضاهای باز را تعیین می‌نماید. هدف اصلی این مقررات، کنترل بهینه مصرف‌ها، تأمین فضاهای لازم برای نورگیری و تهویه مناسب و تضمین امکان خروج اضطراری و امدادرسانی در شرایط بحرانی مانند زلزله است. همچنین، حفظ هویت فرهنگی و ارتقاء آسایش ساکنان نیز از اهداف مدنظر این مقررات می‌باشد.

این مقررات شامل تمامی ساختمان‌ها و سازه‌های دائم در سطح کشور بوده و هیچ‌گونه تغییری در ابعاد فضاها، سطوح بازشوها، نورگیری و تهویه نباید صورت پذیرد که مغایر با این قوانین باشد. علاوه بر این، سازه‌های موقت غیرمسکونی که به صورت دائم مورد استفاده قرار می‌گیرند نیز مشمول این مقررات خواهند بود.

ﻣﺒﺤﺚ پنجم ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنی

مقررات ملی ساختمان، مشخصات فنی مواد، مصالح و فرآورده‌های ساختمانی را به‌صورت جامع تعریف می‌نماید. این مشخصات شامل ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و روش‌های آزمون مربوط به آن‌ها است. علاوه بر این، اهمیت جنبه‌های بهداشتی، ایمنی و زیست‌محیطی مصالح مورد بررسی قرار گرفته و ضوابط مربوط به نحوه انبارداری، حمل‌ونقل، تولید و سازگاری مصالح با یکدیگر نیز مد نظر قرار گرفته است.

مقررات مذکور کلیه انواع مواد و مصالح ساختمانی شناخته‌شده که در فرآیند ساخت ساختمان‌ها و تأسیسات در سراسر کشور به‌کار گرفته می‌شوند را شامل می‌شود.

ﻣﺒﺤﺚ ﺷﺸﻢ ﺑﺎرﻫﺎي وارد ﺑﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن

حداقل بارهای وارده بر ساختمان‌ها را تعیین می‌کند. این مبحث شامل بارهای ثابت و متحرک، بارهای ناشی از برف، بارهای جانبی مانند باد و زلزله و همچنین بارهای ناشی از فشار خاک، آب، سیل، انفجار و بارهای خودکِرنشی می‌باشد.

برای ساختمان‌های خاص مانند سدها، اسکله‌ها، سازه‌های دریایی و نیروگاه‌های هسته‌ای، علاوه بر ضوابط عمومی، باید ضوابط ویژه مربوط به بارگذاری آن‌ها نیز رعایت شود.

همچنین ترکیبات بارگذاری طراحی به دو روش مقاومت و تنش مجاز در این مبحث ارائه شده که در طراحی سازه‌های بتن آرمه و فولادی کاربرد دارد.

این مبحث حداقل بارهایی است که باید در طراحی انواع ساختمان‌ها و سازه‌ها از جمله ساختمان‌های بتن مسلح، فولادی، چوبی و ساختمان‌های با مصالح بنایی مدنظر قرار گیرد.

ﻣﺒﺤﺚ ﻫﻔﺘﻢ پی و پی ﺳﺎزي

اصول و ضوابط طراحی و اجرای پی و پی‌سازی اختصاص دارد. این مبحث الزاماتی ژئوتکنیکی برای طراحی پی‌های سطحی و عمیق، سازه‌های نگهبان و گودبرداری‌ها را مشخص می‌کند.

در این مبحث تعاریف مربوط به طراحی پی، شناسایی لایه‌های زمین، تعیین عمق، تعداد و فاصله گمانه‌ها ارائه شده و حداقل مواردی که باید در گزارش‌های فنی گودبرداری ذکر شود، بیان شده است. همچنین مسئولیت طراحی و اجرای گودبرداری‌ها بر اساس میزان خطر احتمالی تعیین می‌شود.

مطالبی در مورد کنترل نشست‌های مجاز، ضریب اطمینان، انتخاب روابط محاسباتی، آزمایش‌های محل و نکات اجرایی پی‌های سطحی و سازه‌های نگهبان آورده شده است. در بخش طراحی پی‌های عمیق نیز انواع نیروهای وارد بر پی و ضریب اطمینان برای طراحی بررسی شده و اهمیت انجام آزمایش‌های استاتیکی و دینامیکی محل تأکید شده است.

این مبحث کلیه ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری، آموزشی، درمانی، فروشگاهی و کارگاه‌های صنعتی است و رعایت آن برای این ساختمان‌ها الزامی است، اما برای سازه‌های خاص مانند پل‌ها، سدها و نیروگاه‌ها الزامی نیست و تنها توصیه می‌شود.

ﻣﺒﺤﺚ ﻫﺸﺘﻢ ﻃﺮح و اﺟﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎیی

  • کلیات:
  • امروزه در شهرهای کوچک و روستاها مصالح بنایی کاربرد گسترده‌ای دارد.
  • وقوع زلزله‌های پیاپی و تخریب‌های زیاد در این نوع ساختمان‌ها، ضرورت تدوین قوانین و مقررات جامع و لازم‌الاجرا را برای افزایش کیفیت ساخت و ساز با مصالح بنایی در کشور نشان می‌دهد.
  • این مبحث مقررات ملی ساختمان برای ساختمان‌های بنایی خشتی، سنگی، آجری، سنتی و دارای کلاف یا بدون کلاف تدوین شده است.
  • علاوه بر الزاماتی که در طراحی و اجرای ساختمان‌های آجری با کلاف، بدون کلاف، خشتی و سنگی وجود دارد، مشخصات مصالح مورد استفاده در این نوع ساختمان‌ها نیز بیان شده است.
  • دامنه کاربرد:
  • مقررات این فصل مربوط به مسائل اجرایی و مصالح ساختمان‌های آجری با کلاف، ساختمان‌های بنایی سنتی آجری و ساختمان‌های خشتی و سنگی است.
  • منظور ساختمان‌هایی است که در مناطق دوردست و شرایطی ساخته می‌شوند که فراهم آوردن مصالح، تجهیزات و نیروی انسانی ماهر در آنها مشکل باشد؛ بنابراین دامنه کاربرد مقررات محدود می‌شود

ﻣﺒﺤﺚ ﻧﻬﻢ ﻃﺮح و اﺟﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﺑﺘﻦ آرﻣﻪ

  • کلیات:
    • این مبحث در دو بخش ساختمان‌های فولادی و ساختمان‌های بتنی تدوین شده است.
    • تمرکز اصلی بر سیستم‌های سازه‌ای این دو گروه است.
    • در بخش فولادی، دو سیستم معرفی شده است:
  1. سازه‌های پیچ و مهره‌ای
  2. قاب فولادی سبک (LSF)
    • در بخش بتنی، چهار سیستم معرفی شده است:
  1. سازه‌های بتنی پیش‌ساخته
  2. قالب عایق ماندگار (ICF)
  3. پنل‌های پیش‌ساخته سبک سه‌بعدی (3D Panel)
  4. قالب تونلی

دامنه کاربرد:

    • ارائه حداقل ضوابط لازم برای اجرای ساختمان‌های فولادی و بتنی به روش‌های صنعتی ذکرشده.
    • شامل تمام ساختمان‌هایی است که با این روش‌ها طراحی و ساخته می‌شوند.

مبحث دهم طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی

کلیات:

  • هدف این مبحث تعیین حداقل ضوابط و مقررات لازم برای تحلیل، طراحی و اجرای ساختمان‌های فولادی به‌منظور تأمین ایمنی و بهره‌برداری مناسب است.
  • شامل الزامات عمومی، الزامات طراحی، الزامات طراحی لرزه‌ای، و الزامات ساخت، نصب و کنترل می‌باشد.
  • مبنای طراحی سازه‌ها، کنترل در حالت‌های حدی مقاومت و بهره‌برداری است تا ایمنی و کارایی مناسب سازه تضمین شود.
  • روش اصلی طراحی در این مبحث، روش ضرایب بار و مقاومت (LRFD) است که بر اساس تحلیل احتمالاتی بار و مقاومت و تجربیات مهندسی، ضرایب بار را افزایش و ضرایب مقاومت را کاهش می‌دهد.
  • روش مقاومت مجاز (ASD) نیز مجاز است و مقررات آن در پیوست (۱) آمده است.
  • در طراحی بر اساس حالت حدی بهره‌برداری، کل مجموعه سازه (اعضا و اتصالات) باید از نظر قابلیت بهره‌برداری کنترل شود.

دامنه کاربرد:

  • این مبحث در محدوده ساختمان‌هایی که در قانون نظام مهندسی و آیین‌نامه اجرایی آن تعریف شده‌اند کاربرد دارد.
  • شامل سازه‌های خاص مانند پل‌های جاده‌ای و راه‌آهن نمی‌شود.

 

مبحث یازدهم طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها

کلیات:

  • این مبحث در دو بخش ساختمان‌های فولادی و ساختمان‌های بتنی تدوین شده است.
  • تمرکز اصلی بر سیستم‌های سازه‌ای این دو گروه است.
  • در بخش فولادی، دو سیستم معرفی شده است:
  1. سازه‌های پیچ و مهره‌ای
  2. قاب فولادی سبک (LSF)
  • در بخش بتنی، چهار سیستم معرفی شده است:
  1. سازه‌های بتنی پیش‌ساخته
  2. قالب عایق ماندگار (ICF)
  3. پنل‌های پیش‌ساخته سبک سه‌بعدی (3D Panel)
  4. قالب تونلی

دامنه کاربرد:

  • ارائه حداقل ضوابط لازم برای اجرای ساختمان‌های فولادی و بتنی به روش‌های صنعتی ذکرشده.
  • شامل تمام ساختمان‌هایی است که با این روش‌ها طراحی و ساخته می‌شوند.

ﻣﺒﺤﺚ دوازدﻫﻢ ایمنی و ﺣﻔﺎﻇﺖ کار در ﺣﯿﻦ اﺟﺮا

کلیات:
این مبحث به تعیین وظایف تمام عوامل اجرایی و نظارتی پروژه‌های ساختمانی (شامل کارفرما، مجری یا سازنده، ناظر، شهرداری و سازمان نظام مهندسی) در زمینه ایمنی، بهداشت و حفاظت محیط زیست مربوط به کارگران، عابران، ساکنان و شاغلین مجاور کارگاه ساختمانی می‌پردازد. همچنین حفاظت از ساختمان‌ها، ابنیه، وسایل نقلیه و درختان اطراف کارگاه در برابر خطرات ناشی از عملیات اجرایی را شامل می‌شود.

مطالب اصلی این مبحث عبارت‌اند از:

  • ایمنی عابران و مجاوران کارگاه ساختمانی
  • پیشگیری از سقوط افراد
  • پیشگیری از آتش‌سوزی، سوختگی و برق‌گرفتگی
  • بهداشت کار و تأمین تسهیلات بهداشتی
  • استفاده از وسایل و تجهیزات حفاظت فردی
  • نصب و استفاده از وسایل و سازه‌های حفاظتی
  • ایمنی کار با تجهیزات و ماشین‌آلات ساختمانی
  • ایمنی استفاده از وسایل دسترسی مانند داربست و نردبان
  • ایمنی عملیات تخریب ساختمان‌ها
  • ایمنی عملیات خاکی، به‌خصوص گودبرداری و حفاظت دیوارهای گود و ساختمان‌های مجاور
  • ایمنی اجرای اسکلت ساختمان‌های فولادی و بتنی
  • ایمنی اجرای تأسیسات مکانیکی (گرمایی، تهویه مطبوع) و تأسیسات برقی

دامنه کاربرد:
رعایت الزامات این مبحث به همراه آیین‌نامه حفاظتی کارگاه‌های ساختمانی در اجرای عملیات ساختمانی الزامی و لازم‌الاجرا است.

ﻣﺒﺤﺚ ﺳﯿﺰدﻫﻢ ﻃﺮح و اﺟﺮايﺗﺄﺳﯿﺴﺎتﺑﺮﻗی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ

کلیات:
این مبحث ضوابط و الزامات مرتبط با طراحی و اجرای تأسیسات سیم‌کشی سیستم‌های جریان متناوب با ولتاژ تا 1000 ولت مؤثر و همچنین سیم‌کشی سیستم‌های با ولتاژ بیش از 1000 ولت (به‌جز سیم‌کشی داخلی دستگاه‌ها) را تعیین می‌کند. این مقررات شامل:

  • تأسیسات سیم‌کشی کلیه سیستم‌های مرتبط با لوازم و دستگاه‌هایی که مقررات خاص برای آن‌ها وضع نشده است.
  • سیم‌کشی ثابت وسایل ارتباطی، انتقال علائم و فرمان (به‌جز سیم‌کشی داخلی دستگاه‌ها).
  • الزامات تأمین نیروی برق (انشعاب، پست، مولد).
  • الزامات طراحی و نصب اتاق ترانسفورماتور، اتصال زمین، نیروی برق اضطراری.
  • الزامات تابلو برق، تجهیزات و وسایل حفاظت و کنترل.
  • ضوابط کابل‌کشی، سیم‌کشی، لوله‌کشی و تجهیزات مربوط به آن‌ها.
  • تأسیسات جریان ضعیف و شدت روشنایی داخلی.

دامنه کاربرد:
مبحث سیزدهم برای کلیه ساختمان‌ها و فضاهای زیر لازم‌الاجرا است:

  • ساختمان‌های مسکونی، تجاری، اداری، درمانی، آموزشی، عمومی، صنعتی، نمایشگاه‌های دائمی و موقت.
  • پارک‌های تفریحی، کارگاه‌های ساختمانی، ساختمان‌های کشاورزی و دامداری.
  • هرگونه ساختمان فاقد مقررات خاص در زمینه تأسیسات الکتریکی.

موارد خارج از شمول:
این مبحث شامل تأسیسات و تجهیزات الکتریکی زیر نمی‌شود:

  • وسایل حمل و نقل الکتریکی (مانند لکوموتیو برقی).
  • وسایل الکتریکی خودروها.
  • تأسیسات الکتریکی کشتی‌ها و هواپیماها.
  • روشنایی معابر عمومی.
  • تأسیسات الکتریکی معادن.
  • تأسیسات صاعقه‌گیر ساختمان‌ها.

ﻣﺒﺤﺚ چهاردﻫﻢ ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت مکانیکی

این مبحث به منظور حفظ ایمنی جان و مال افراد و تضمین سلامت ساکنان، الزامات طراحی، اجرا، بهره‌برداری، نگهداری، تغییرات و بازرسی تأسیسات مکانیکی ساختمان را تعیین می‌کند.
تأسیسات مکانیکی مورد نظر شامل:

  • تأسیسات حرارت مرکزی و تهویه مطبوع.
  • سیستم‌های تعویض و تخلیه هوا.
  • تهیه و ذخیره آب گرم مصرفی.

تهویه مطبوع با کنترل همزمان چهار عامل:

  1. دما
  2. رطوبت
  3. سرعت جریان هوا
  4. پاکیزگی هوا
    شرایط مناسب برای زندگی انسان را فراهم می‌کند.

موارد تحت پوشش مبحث:

  • تعویض هوا، تخلیه هوا، کانال‌کشی.
  • لوله‌کشی آب گرم و آب سرد مورد استفاده در گرمایش و سرمایش.
  • انواع دستگاه‌های گرمازا و سرمازا (دیگ، چیلر، مخزن انبساط، آبگرمکن، بخاری، کولر، کوره، شومینه).
  • ذخیره‌سازی و لوله‌کشی سوخت، تأمین هوای احتراق و تخلیه محصولات احتراق.
  • تجهیزات تبرید و سرمایش ساختمان.

دامنه کاربرد:

  • طراحی، اجرا، بهره‌برداری، نگهداری، تغییرات و بازرسی تأسیسات گرمایی، تعویض هوا، تهویه مطبوع و سیستم‌های تهیه و ذخیره آب گرم مصرفی در داخل ساختمان.

موارد خارج از شمول:
الف) تأسیسات بهداشتی ساختمان.
ب) تأسیسات آتش‌نشانی ساختمان.
ج) لوله‌کشی گاز سوخت داخل ساختمان.

ﻣﺒﺤﺚ پانزدهم آﺳﺎﻧﺴﻮرﻫﺎ و پلکان برقی

کلیات:

  • این مبحث شامل مقررات ایمنی، طراحی، اجرا و بهره‌برداری از آسانسورهای کششی و هیدرولیک برای حمل:

    • مسافر

    • صندلی چرخدار

    • برانکارد یا تخت بیمارستانی

    • خودرو

    • بار

  • مقررات ویژه برای پله‌های برقی: زاویه شیب، عرض، ظرفیت و فرمول‌های انتخاب متناسب با جمعیت ساختمان.

  • مقررات ایمنی برای پیاده‌روهای متحرک: زاویه شیب، سرعت استاندارد.

  • در پایان، مشخصات فنی و شناسنامه تجهیزات که باید توسط سازنده تکمیل شود، آورده شده است.

دامنه کاربرد:

  • شامل کلیه آسانسورها، پله‌های برقی و پیاده‌روهای متحرک داخل ساختمان‌ها.

  • بر اساس استانداردهای ملی و بین‌المللی، جداول ابعادی و جزئیات طراحی نیز ارائه شده است.

اگر مایل باشی می‌توانم این متن را به‌صورت جدول خلاصه کاربردی برای یادگیری سریع تهیه کنم تا هنگام مطالعه کل مباحث ۱۴ و ۱۵، اطلاعات فشرده و دسته‌بندی‌شده داشته باشی.

ﻣﺒﺤﺚ ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ ﺗﺄﺳﯿﺴﺎتﺑﻬﺪاﺷتی

کلیات

این مبحث حداقل الزامات مربوط به تأسیسات بهداشتی را تعیین می‌کند، شامل:

  • لوله‌کشی و ذخیره‌سازی آب مصرفی در ساختمان

  • لوله‌کشی فاضلاب بهداشتی

  • لوله‌کشی هواکش فاضلاب

  • لوازم بهداشتی (مانند توالت، روشویی، دوش و …)

  • لوله‌کشی آب باران ساختمان

  • توزیع آب مصرفی

  • بست‌ها و تکیه‌گاه‌ها

دامنه کاربرد

  • شامل: طراحی، نظارت، انتخاب مصالح و دستگاه‌ها، اجرا، تعمیر، تغییر، نگهداری و بهره‌برداری تأسیسات بهداشتی طبق الزامات این مبحث.

  • خارج از شمول: طراحی و اجرای حوضچه پمپاژ فاضلاب و لوله‌کشی فاضلاب بعد از پمپ (زمانی که فاضلاب تحت فشار جریان دارد).

ﻣﺒﺤﺚ ﻫﻔﺪﻫﻢ ﻟﻮﻟﻪکشی گاز طبیعی

کلیات

این مبحث حداقل ضوابط مربوط به طراحی، اجرا، نصب، راه‌اندازی و نگهداری لوله‌کشی گاز طبیعی و وسایل گازسوز در ساختمان‌ها و محوطه‌ها را مشخص می‌کند.
شامل:

  • ساختمان‌های مسکونی، عمومی، خاص، مجتمع‌ها و شهرک‌های مسکونی

  • ساختمان‌ها، محوطه‌ها و شهرک‌های صنعتی

  • کاربرد گاز طبیعی تحویلی با حداکثر مصرف ۵۰۰۰ مترمکعب بر ساعت

  • فشار گاز بین ¼ پوند بر اینچ مربع تا ۶۰ پوند بر اینچ مربع

  • ضوابط مربوط به انتخاب مصالح، آزمایش‌ها، بازرسی‌ها، کنترل‌های کیفی، دودکش‌ها، هوارسانی، تأمین هوای احتراق و ایمنی بهره‌برداری

دامنه کاربرد:

شامل نمی‌شود:

  • لوله‌کشی گاز مایع

  • سایر گازهای سوختنی غیر از گاز طبیعی

  • گازهای غیرسوختنی

شامل می‌شود:

بخش اول:

  • حداقل ضوابط طراحی، اجرا و کنترل‌های کیفی لوله‌کشی گاز

  • نصب و راه‌اندازی وسایل گازسوز، دودکش‌ها و هوارسانی به وسایل گازسوز

  • بهره‌برداری و ایمنی برای گاز تحویلی با فشار ¼ پوند بر اینچ مربع

  • حداکثر مصرف ۱۶۰ مترمکعب بر ساعت

  • قطر لوله حداکثر ۴ اینچ

بخش دوم:

  • ضوابط طراحی، اجرا و کنترل کیفی لوله‌کشی گاز برای:

    • مجتمع‌ها و ساختمان‌های مسکونی

    • محوطه‌ها و ساختمان‌های صنعتی

    • شهرک‌های مسکونی و صنعتی

  • برای فشار بین ۲ تا ۶۰ پوند بر اینچ مربع یا مصرف بالاتر از ۱۶۰ مترمکعب بر ساعت تا حداکثر ۵۰۰۰ مترمکعب بر ساعت

ﻣﺒﺤﺚ ﻫﺠﺪﻫﻢ ﻋﺎﯾﻖﺑﻨﺪي و ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺻﺪا

کلیات

در این مبحث، نتایج تأمین شرایط آکوستیکی و آسایش صوتی برای ساکنان شهرهای بزرگ بررسی شده است.

  • چگونگی جلوگیری از آلودگی صوتی در فضاهای زندگی ماشینی

  • چگونگی انتقال صدا به فضاهای اطراف

  • معرفی مواد و عناصر ساختمانی که فضاهای ساخته شده را شکل می‌دهند و تأثیرشان بر شنیدن و انتقال صدا

  • ارائه اصول پایه آکوستیکی و روش‌های کنترل صدا با استفاده از مصالح و ساختارهای مختلف

  • پیشگیری یا کاهش مشکلات صوتی در مراحل اولیه طراحی و اجرا

  • کاهش هزینه‌های بازسازی ناشی از مشکلات صوتی

مطالب شامل:

  • مقررات آکوستیکی برای ساختمان‌ها با کاربردهای مختلف

  • تعیین حداقل تراز معادل نویز زمینه در یک فضا

  • شاخص کاهش صدا برای پوسته خارجی ساختمان

  • جداسازی بین فضاهای مختلف

  • حداقل تراز کوبش معمول وزن یافته برای سقف بین طبقات

  • زمان واکنش بهینه برای فضاهای مختلف با کاربردهای متفاوت

دامنه کاربرد

  • تعیین تراز نویز زمینه

  • زمان واکنش

  • شاخص‌های صدابندی جداره‌ها

  • روش‌های اندازه‌گیری و کنترل صدا برای فضاهای مختلف

 

ﻣﺒﺤﺚ ﻧﻮزدﻫﻢ ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﯾی در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي

کلیات

  • مبحث نوزدهم نقش مهمی در بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان‌ها و حفاظت از محیط زیست ایفا می‌کند.

  • ضوابط و روش‌های طراحی، محاسبه و اجرای عایق‌کاری حرارتی پوسته خارجی، سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی، تهویه، تهویه مطبوع، تامین آب گرم مصرفی و طراحی سیستم روشنایی الکتریکی برای بهینه‌سازی مصرف انرژی مشخص می‌شود.

  • رعایت ضوابط این مبحث باید همراه با دیگر مقررات ملی ساختمان، خصوصاً اصول مربوط به ایمنی و بهداشت ساکنان ساختمان‌ها باشد.

دامنه کاربرد

  • ضوابط مربوط به عایق‌کاری حرارتی پوسته خارجی برای تمام ساختمان‌های جدید لازم‌الاجرا است، به جز ساختمان‌های گروه چهار (گروه‌های مشخص شده در مقررات).

  • این ضوابط در قالب دو روش ارائه شده:

    • روش الف (کارکردی) — قابل استفاده برای تمام ساختمان‌ها

    • روش ب (تجویزی) — محدود به ساختمان‌های مسکونی ۱ تا ۹ طبقه با زیربنای کمتر از ۲۰۰۰ متر مربع و ساختمان‌های گروه سه از نظر مصرف انرژی

  • رعایت ضوابط مربوط به سیستم‌ها و تجهیزات مکانیکی و سیستم روشنایی برای تمام ساختمان‌ها با کاربردهای ذکر شده الزامی است.

 

ﻣﺒﺤﺚ ﺑﯿﺴﺘﻢ ﻋﻼﺋﻢ و ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ

کلیات

  • این مبحث مسئولیت نهادهای دولتی، عمومی، بخش خصوصی، کارفرمایان و مدیران کارگاه‌ها و ساختمان‌ها را الزام می‌کند تا پیام‌رسانی موثر و مطلوب در محیط زندگی مردم را با استفاده از تابلوها و علائم تأمین کنند.

  • هدف این است که در محل‌هایی که احتمال خطر تهدید کننده سلامت و ایمنی افراد وجود دارد، علائم هشداردهنده نصب شود.

  • مقررات شامل نظارت بر طراحی، ساخت، بهره‌برداری از پیام‌ها، سازه‌ها، محل نصب و دیگر الزامات مربوط به کلیه علائم و اعلاماتی مانند پلاک‌ها، تابلوها، اشارات حرکتی دست، علائم صوتی و نوری، آژیرهای خطر و غیره است.

دامنه کاربرد

  • این مبحث برای استفاده در علائم و تابلوها در کارگاه‌های ساختمانی، تابلوهای ایمنی داخل ساختمان، و محیط‌های با کاربردهای شهری، صنعتی، بیمارستانی و غیره کاربرد دارد.

 

ﻣﺒﺤﺚ ﺑﯿﺴﺖ و یکم پدافند ﻏﯿﺮﻋﺎﻣﻞ

کلیات بحث

  • این بحث به اقداماتی غیرمسلحانه می‌پردازد که باعث افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری و تضمین پایداری ملی و تداوم فعالیت‌های ضروری کشور می‌شود.

  • هدف، حفظ جان و مال مردم، تضمین ادامه فعالیت‌های حیاتی مثل آب، غذا، انرژی، ارتباطات، بهداشت و امنیت در شرایط تهدید و بحران است.

  • همچنین شامل تسهیل مدیریت بحران و اجرای طرح‌های دفاع غیرعامل برای کاهش آسیب نیروهای انسانی و تأسیسات حساس می‌شود.

دامنه کاربرد

  • این مقررات شامل طراحی و اجرای انواع ساختمان‌ها با سیستم باربری در برابر انفجارهای غیرمستقیم است.

  • ساختمان‌های قابل اجرا: ساختمان‌های مسکونی (۴ طبقه و بیشتر)، اداری، تجاری، ورزشی، تفریحی، مدارس، دانشگاه‌ها، مساجد با ظرفیت بیش از ۱۰۰ نفر، سالن‌های سینما و تئاتر، بیمارستان‌ها و…

  • ساختمان‌ها و تأسیساتی که در این مقررات نمی‌گنجند: سيلوها، سدها، برج‌های صنعتی، برج‌های مراقبت فرودگاه، برج‌های مخابراتی و بسیاری از تأسیسات حیاتی و نظامی مانند پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، پایگاه‌های نظامی و غیره.

هدف نهایی

  • تأمین ایمنی و کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها در برابر تهدیدات الکترومغناطیسی (EMP)، گرافیتی، سایبری و همچنین تهدیدات ناشی از انفجارهای هسته‌ای، حملات شیمیایی، میکروبی و بیولوژیکی.

  • استفاده از مقررات و آئین‌نامه‌های معتبر مرتبط برای مقابله با تهدیدات.

مبحث دوم

مقررات ملی ساختمان

نظامات اداری

مبحث دوم
مبحث دوم مقررات ملی ساختمان